Home>Nieuws>Intocht Sinterklaas

Intocht Sinterklaas

zaterdag 12 november 2016

De landelijke intocht van Sinterklaas in 2016 heeft plaats gevonden in het Zuid-Hollandse Maassluis op zaterdag 12 november 2016. piet5

Iedere eerste zaterdag na Sint Maarten komt Sinterklaas in Nederland aan. Hij wordt door een menigte zingende kinderen ontvangen en het evenement is groots op de televisie te volgen. Sinterklaas wordt steevast geïnterviewd en net als de koning op Koninginsdag en prins carnaval tijdens de ‘dolle dagen’ wordt hij officieel door de burgemeester ontvangen.

Op zaterdag 12 november 2016 heeft Sinterklaas weer voet aan wal gezet  in Nederland. De intocht van Sinterklaas vond plaats in Maassluis. De goedheiligman en zijn pieten zijn hier op 12 november aangekomen, waar ze in de historische haven zijn verwelkomd door burgemeester Edo Haan. Daarna trok het gezelschap door de historische binnenstad.strooigoed

Intocht Sinterklaas

Voor 1945 werd Sinterklaas meestal door slechts één Piet vergezeld, maar tegenwoordig buitelen in zijn gevolg tientallen Zwarte Pieten, die snoepgoed uitdelen en daarnaast veel capriolen en gekkigheid uithalen.

Kort na de landelijke intocht komt Sinterklaas ook in bijna alle steden en dorpen aan en wel met de meest uiteenlopende vervoer-middelen. De schimmel ontbreekt echter zelden. Ook al wordt de bisschop per boot, koets, brommer of helikopter aangevoerd, vaak staat er een paard te wachten waarna het dier zorgt voor een al dan niet spectaculaire intocht ter plaatse. Sint wuift waardig vanaf zijn rijdier naar de toegestroomde menigte.

Na Sinterklaas en de Pieten volgt er meestal een stoet met fanfare, majorettes, ruiterverenigingen en dergelijke. Verdwijnt Sinterklaas uit het zicht dan klinken er speciale afscheidsliedjes, waarvan ‘Dag Sinterklaasje’ de meest bekende is.

Zodra de Sint officieel in het land is, mogen de kinderen bij het naar bed gaan hun schoen voor de schoorsteen zetten. Daarbij is het gebruikelijk dat er sinterklaasliedjes worden gezongen (o.a. ‘Sinterklaas Kapoentje’).

Soms doen kinderen nog hooi en wortel in hun schoen ‘voor het paard’, en ze vinden er een geschenkje voor terug. Als de schoen niet bij een schoorsteen gezet kan worden, dan dient een verwarmingsradiator voor het goede doel. Hoe de geschenken dan ’s nachts door de radiatorbuizen ter plekke komen, levert hier en daar de meest fantasierijke verhalen op voor de kinderen. Oorspronkelijk bracht Zwarte Piet ze immers persoonlijk door de schoorsteen.

Geschiedenis van Sinterklaas

Sint Nicolaas, in de Nederlandse volksmond ook wel Sinterklaas, was in de vierde eeuw na Christus de bisschop van Myra, een plaatsje in het huidige Turkije.

Bisschop van Myra

Op negentienjarige leeftijd volgde hij zijn oom op als bisschop van Myra. Hij werd beroemd en heilig verklaard na het verrichten van verschillende wonderen, die uitgroeiden tot legendes. Zijn populariteit is hieraan ook te verklaren.

Zo zou hij zijn dorp gered hebben van de ondergang door honger. Het verhaal gaat ook dat hij pepernotendrie overleden kinderen weer tot leven heeft gewekt, en goudstukken aan drie arme meisjes heeft gegeven, die zelf geen bruidsschat bezaten om te huwen (hij gooide drie nachten achter elkaar een zak met gouden munten door het open raam van de vrouwen).

Sterfdag

Bisschop Nicolaas stierf op 6 december 342. Hij werd heilig verklaard door de kerk, omdat hij zulke goede dingen had gedaan voor de mensen. Nicolaas werd zo Sint-Nicolaas. Zijn sterfdag werd voor de kerk een feestdag, die begint op de avond ervoor. Bij Sint-Nicolaas is dat dus 5 december ’s avonds. Maar de meeste mensen weten niet meer dat dit een feest is om zijn dood te herdenken. Tegenwoordig vieren we die avond met een pakjesavond alsof Sint-Nicolaas jarig zou zijn!

Naar Bari

In de elfde eeuw dreigde Myra te worden veroverd door Turkse moslims. De christelijke West-Europeanen wilden de overblijfselen niet in hun handen laten vallen, bovendien mochten christenen ook niet meer naar zijn graf toe om er te bidden.
Met drie schepen vertrok een groep zeelieden uit Zuid-Italiaanse stad Bari in het geheim naar Myra om hier iets aan te doen. Daar braken zij het graf van Sint-Nicolaas open en namen ze zijn beenderen mee naar hun eigen stad. In Bari werd Sint-Nicolaas herbegraven in een speciaal voor Sint-Nicolaas gebouwde kerk. Zijn overblijfselen liggen daar tot de dag van vandaag.
De Spanjaarden hadden later de stad Bari langere tijd in hun handen (tot diep in de achttiende eeuw). Daardoor is Sint-Nicolaas een paar eeuwen ‘Spaans’ geweest. Zo komt het misschien dat wij nu denken dat Sint-Nicolaas uit Spanje komt.

Populariteit

Nadat Sint-Nicolaas zijn laatste rustplaats in Bari had gevonden, verspreidde de populariteit van de heilige zich naar Nederland en de rest van West-Europa. Via Napels, Rome, Spanje en Frankrijk vond de verering een weg naar Vlaanderen en Nederland en via Engeland, naar Scandinavië en IJsland. Dat hij beschermheilige van zeelieden en kooplieden was, werkte dit in de hand.

Zwarte Piet

Ook Zwarte Piet zou een deel van zijn afkomst te danken hebben aan Sint Nicolaas. De heilige zou de Moorse slaaf Piter hebben aangekocht. Deze Piter zou, nadat hij door Sint Nicolaas in vrijheid was gesteld, de bisschop de rest van zijn leven hebben gediend.

Schoen zetten

schoenIn Nederland zet men vanaf ten minste de 15e eeuw de schoen. In eerste instantie gebeurde dat in de kerk en was de opbrengst voor de armen. Uit archiefstukken blijkt dat vanaf 1427 in de Sint-Nicolaaskerk in Utrecht schoenen werden gezet op 5 december, pakjesavond. Rijke Utrechters legden wat in de schoenen en de opbrengst werd verdeeld onder de armen op 6 december, de officiële sterfdag van de Heilige Nicolaas.

Uit de 16e eeuw bestaan beschrijvingen van het schoen zetten door kinderen in de huiskamer. Kunstschilder Jan Steen heeft in de 17e eeuw de sinterklaasochtend op twee schilderijen vastgelegd. Daarop is ook goed te zien wat de kinderen in hun schoen kregen. Vaak was dat naast speelgoed verschillende soorten snoepgoed zoals speculaas, kruidnoten, pepernoten, borstplaat, chocoladeletters, taaitaaipoppen en marsepein. Dit zijn eeuwenoude lekkernijen die in traditionele vormen werden gemaakt. Als drank werd chocolademelk en warme bisschopswijn geschonken. Opvallend is dat vooral jongens een roe of zakje zout in de schoen vonden als teken dat ze te oud werden bevonden om nog aan het kinderfeest mee te doen.

Pakjesavond

Een pakjesavond was vóór de Tweede Wereldoorlog geen algemeen verschijnsel. De crisisjaren speelden daarin een grote rol. De toenemende welvaart na de oorlog bood echter meer ruimte voor een geefcultuur, een geschenkenfeest in het kader van het oer-Hollandse sinterklaasfeest. Het schoentje zetten op pakjesavond was in veel gezinnen vlak na de Tweede Wereldoorlog gebruikelijk. Dit ceremonieel was omgeven door een sfeer van geheimzinnigheid.

Sinterklaas transformeerde echter gaandeweg van onzichtbare magische brenger van wonderbaarlijke gaven tot een opa-achtige kindervriend, die de kinderen met zijn Zwarte Pieten thuis met een zak vol cadeautjes bezocht.

Ouders gaven hun kinderen in eerste instantie zelfgemaakte cadeaus en later gekochte cadeautjes. Ook grote bedrijven en volksbonden zorgden ervoor dat de kinderen van hun werknemers of leden met Sinterklaas iets kregen.

Pakjesavond is er allang niet meer alleen voor kinderen. Volwassenen geven elkaar, meestal anoniem, geschenken, al dan niet voorzien van een sinterklaasgedicht of verpakt als ‘surprise’. Vaak wordt door middel van lootjes trekken anoniem bepaald voor wie men een cadeautje moet kopen. Nog een andere variant is het sinterklaasdobbelen. Ook op pakjesavond worden veelal sinterklaasliedjes gedraaid of gezongen.

Pakjesavond is vooral een Nederlands fenomeen. In België kent men zoiets niet. Daar wordt gebruikelijk de ochtend van de zesde december uitgekozen als pakjesochtend. Liedjes worden hier gezongen op de avond dat kinderen hun schoentje zetten.

schenkman-nikolaas1905-intocht

Zie ook